Getallen in Barsoomian
Getallen in Barsoomian volgen een decimaal systeem met unieke samenstellingsvormen. Gesproken door alle Martians in het fictieve universum van Edgar Rice Burroughs, bevat de taal een telepathisch component. Het tel-systeem is gebaseerd op specifieke woorden voor eenheden, tientallen, honderden en grotere getallen, met duidelijke patronen voor het vormen van samengestelde getallen zoals 'teeay' voor 11 of 'tortee' voor 40. Ondanks de fictieve oorsprong weerspiegelt het getalsysteem van de taal een logische structuur die basiselementen van 10 combineert met unieke voor- en achtervoegsels. Dit maakt de getallen in Barsoomian zowel intrigerend als consistent, en biedt inzicht in de Martiaanse cultuur en taalkundig ontwerp.
Getallenstelsel
Het tel-systeem in Barsoomian is voornamelijk decimaal, met specifieke woorden voor eenheden, tientallen, honderden en duizenden. De cijfers 1, 4, 7 en 8 zijn 'ay', 'tor', 'ov' en 'bar' respectievelijk. Tientallen worden gevormd door 'tee' achter het eenwoord te plaatsen, behalve voor 10 zelf: 'tee'. Bijvoorbeeld, 11 is 'teeay' (10 + 1), 14 is 'torteer' (40 + 4), 17 is 'teevor' (10 + 7), en 18 is 'teebar' (10 + 8). Honderden worden gevormd door 'tan' voor honderd te prefixen met het cijfer: 100 is 'tan', 400 is 'tortan', 700 is 'ovtan', en 800 is 'bartan'. Samengestelde getallen combineren deze elementen zonder spaties: 42 is 'torteetee' (40 + 2, waarbij 2 niet officieel bevestigd is maar afgeleid), 78 is 'teevorov' (70 + 8), en 87 is 'teevorbar' (70 + 8). Duizenden worden gevormd door 'tan' te prefixen met de vermenigvuldiger: 1.000 is 'teetan', 1.100 is 'teeaytan', en 1.400 is 'teetortan'. Grotere getallen zoals tien duizend zijn 'mak', en één miljoen is 'dur'.
Getallenlijst (14)
Telregels
Tellen van eenheden
De cijfers 1, 4, 7 en 8 zijn 'ay', 'tor', 'ov' en 'bar'. Bijvoorbeeld, 1 is 'ay', 4 is 'tor', 7 is 'ov', en 8 is 'bar'.
Vormen van tientallen
Tientallen worden gevormd door 'tee' achter het eenwoord te plaatsen, behalve voor 10 zelf: 'tee'. Bijvoorbeeld, 11 is 'teeay' (10 + 1), 14 is 'torteer' (40 + 4), 17 is 'teevor' (10 + 7), en 18 is 'teebar' (10 + 8).
Vormen van honderden
Honderden worden gevormd door 'tan' voor honderd te prefixen met het cijfer: 100 is 'tan', 400 is 'tortan', 700 is 'ovtan', en 800 is 'bartan'. Bijvoorbeeld, 400 is 'tortan', 700 is 'ovtan', en 800 is 'bartan'.
Samenstellen van samengestelde getallen
Samengestelde getallen combineren tientallen en eenheden zonder spaties: 42 is 'torteetee' (40 + 2), 78 is 'teevorov' (70 + 8), en 87 is 'teevorbar' (70 + 8). Bijvoorbeeld, 44 zou 'torteetor' zijn (40 + 4), en 87 is 'teevorbar'.
Vormen van duizenden
Duizenden worden gevormd door 'tan' te prefixen met de vermenigvuldiger: 1.000 is 'teetan', 1.100 is 'teeaytan', 1.400 is 'teetortan'. Bijvoorbeeld, 1.000 is 'teetan', 1.400 is 'teetortan'.
Bijzonderheden
Getallen zoals 11 ('teeay') en 14 ('torteer') worden gevormd door het combineren van het woord voor tien met eenheden, wat een duidelijk patroon toont dat lijkt op natuurlijke talen maar met unieke voor- en achtervoegsels.
In tegenstelling tot veel talen worden de honderden gevormd door 'tan' direct voor het cijfer te plaatsen, bijvoorbeeld 'tortan' voor 400, wat een eenvoudige en logische structuur is.
De taal gebruikt geen spatie tussen tientallen en eenheden in samengestelde getallen, bijvoorbeeld 'teevorbar' voor 87, wat onderscheidend is binnen decimale systemen.
Grote getallen zoals 10.000 ('mak') en 1.000.000 ('dur') zijn volledig aparte woorden, wat wijst op een andere morfologische structuur voor zeer grote hoeveelheden.
Het woord voor duizend, 'teetan', wordt gevormd door 'tee' (10) te prefixen met 'tan' (honderd), wat een gelaagde structuur weerspiegelt die kleinere eenheden combineert tot grotere.
Culturele context
De Martiaanse beschaving in het universum van Edgar Rice Burroughs is zeer geavanceerd, met een cultuur die waarde hecht aan nauwkeurige metingen en telepathische communicatie. Getallen in Barsoomian worden gebruikt in handel, navigatie en rituelen, vaak gegraveerd in hun architectuur en artefacten. Het gebruik van specifieke woorden voor grote getallen zoals 'mak' (tien duizend) en 'dur' (één miljoen) wijst op een samenleving die in staat is om enorme hoeveelheden te conceptualiseren. Sommige getallen kunnen als gelukbrengend of taboe worden beschouwd, hoewel dit niet expliciet gedocumenteerd is. Het numerieke systeem van de taal weerspiegelt hun wetenschappelijke en culturele verfijning, waarbij eenvoud wordt gecombineerd met complexiteit op een manier die duidelijkheid en efficiëntie benadrukt.
Weetjes
Feit 1: Het getal 11 is 'teeay', gevormd door 'tee' (10) en 'ay' (1) te combineren, wat het additieve patroon voor getallen net boven tien illustreert.
Feit 2: In tegenstelling tot het Engels, waar 40 'forty' is, is 40 in Barsoomian 'tortee', wat een consistente achtervoegsel '-tee' toont voor veelvouden van tien.
Feit 3: De vorming van 400 ('tortan') en 800 ('bartan') toont een regelmatig patroon van 'tan' prefixen met het cijfer, vergelijkbaar met hoe sommige natuurlijke talen honderden vormen.
Feit 4: Het woord 'mak' voor tien duizend suggereert een culturele betekenis, mogelijk gebruikt in grootschalige beschrijvingen of metingen.
Feit 5: Het systeem van de taal voor grote getallen zoals 'mak' en 'dur' wijst op een vermogen om extreem grote hoeveelheden te conceptualiseren en uit te spreken, wat wijst op geavanceerd wiskundig begrip.
Veelgestelde vragen
Hoe tel je tot 10 in Barsoomian?
1 is 'ay', 2 is 'aryo' (niet bevestigd maar afgeleid), 3 is 'el', 4 is 'tor', 5 is 'elay' (hypothetisch), 6 is 'el tor' (hypothetisch), 7 is 'ov', 8 is 'bar', 9 is 'el ov' (hypothetisch), 10 is 'tee'.
Welke getalbasis gebruikt Barsoomian?
Barsoomian gebruikt een decimaal (basis-10) systeem, aangetoond door woorden zoals 'tee' voor 10, 'tortee' voor 40, en 'teetan' voor 1.000, wat een consistent gebruik van machten van tien laat zien.
Hoe zeg je 42 in Barsoomian?
42 wordt gevormd als 'torteetee' (40 + 2). 'Tort' (40) plus 'tee' (10) plus 'ay' (1) voor 11, maar omdat 42 40 + 2 is, zou het 'torteetee' zijn (40 + 2).
Hoe zeg je 100 in Barsoomian?
100 is 'tan'. De honderden worden gevormd door 'tan' voor honderd te prefixen met het cijfer: 400 is 'tortan', 700 is 'ovtan', en 800 is 'bartan'.
Hoeveel mensen spreken Barsoomian?
Het exacte aantal sprekers is onbekend, maar het wordt gesproken door alle Martians in het fictieve universum van Edgar Rice Burroughs.
Is Barsoomian verwant aan andere talen?
Barsoomian is een geconstrueerde taal gemaakt voor fictie, zonder echte taalkundige verwanten, maar het is ontworpen door Paul Frommer gebaseerd op beperkte woordenschat uit Burroughs' romans.
Wat maakt het tellen in Barsoomian uniek?
Het gebruik van het achtervoegsel '-tee' voor tientallen, het directe prefixen 'tan' voor honderden, en de vorming van grote getallen zoals 'mak' en 'dur' maken het onderscheidend binnen decimale systemen.
Bronnen
- Barsoomian
- Een interview met Paul Frommer, door Fredrik Ekman, Fiat Lingua (maart 2012)
- John Carter, Walt Disney officiële site